تعریف بیماری
آرتریت روماتوئید (RA) یا روماتیسم مفصلی نوعی آرتریت التهابی طولانی مدت است که به تدریج ایجاد میشود و ناشی از واکنش خود ایمنی است. این بدان معناست که سیستم ایمنی بدن به اشتباه پروتئینهایی را تولید میکند که وظیفه مقابله با عفونتها را دارند. این پروتئینها که تحت عنوان آنتیبادی شناخته میشوند به بافت بدن حمله میکنند.
اگر آرتریت روماتوئید صدمات جبران ناپذیری را به مفاصل وارد کند، میتواند منجر به ناتوانی فرد شود. به طور معمول میتوان با تجویز برخی داروها سرعت سیستم ایمنی بدن را کاهش داد و در نتیجه از پیشرفت بیماری جلوگیری خواهد شد. همچنین در صورت نیاز داروهای مسکن برای کاهش علائم تجویز میشوند.
علائم بیماری
علائم روماتیسم مفصلی شامل موارد زیر میباشند:
- درد، تورم و خشکی در بیش از یک مفصل
- درگیری دو مفصل متقارن
- تغییر شکل مفصل
- عدم ثبات در هنگام راه رفتن
- احساس ناخوشی عمومی
- تب
- از دست دادن عملکرد و تحرک
- کاهش وزن
- ضعف
ابن علائم معمولاً مفاصل یکسان را در دو طرف بدن تحت تأثیر قرار میدهند. علائم این بیماری بیشتر بهصورت کم و زیاد شدنی هستند. در طول یک دورهی بهبودی، این علائم ممکن است از بین بروند، یا خفیف باشند. اگرچه در هنگام شدت گرفتن بیماری، علائم ممکن است شدید شوند.
علت بیماری
هنوز هیچکس نمیداند چه چیزی باعث ایجاد اختلال در عملکرد سیستم ایمنی بدن میشود. به نظر میرسد که در برخی از افراد، یک سری عوامل ژنتیکی وجود دارد که احتمال بروز این اختلال را بیشتر میکند. یک نظریهای که دراینباره وجود دارد این است که در افرادی که این ویژگی ژنتیکی را دارند، باکتری یا یک ویروس باعث بروز روماتیسم مفصلی در آنها میشود.
در بیماری آرتریت روماتوئید، آنتی بادیهای سیستم ایمنی به سینوویوم که همان پوشش صاف و صیقلی روی مفصل است حمله میکنند. وقتی این اتفاق میافتد، درد و التهاب ایجاد میشود.
التهاب باعث ضخیم شدن پوشش سینوویوم میشود. در نهایت، اگر درمانی برای آن انجام نشود، میتواند به غضروف (بافت همبندی که سطح انتهایی استخوانها را میپوشاند و حالت ضربهگیر به آنها میدهد) حمله کند و آن را از بین ببرد.
تاندونها و رباطهایی که مفصل را به هم نزدیک میکنند نیز میتوانند ضعیف و کشیده شوند. در نهایت مفصل شکل و پیکربندی خود را از دست میدهد. این آسیب میتواند بسیار شدید باشد.
عوارض بیماری
افراد مبتلا به آرتریت روماتوئید، بیشتر در معرض خطر ابتلا به برخی از بیماریهای دیگر هستند، از جمله:
بیماری قلبی
چاقی
افرادی که همراه با آرتریت روماتوئید، چاق هم هستند، بیشتر در معرض خطر ابتلا به دیابت و فشار خون قرار دارند. آسیب مفصلی که با بیماری آرتریت روماتوئید ایجاد میشود، انجام فعالیتهای روزمره را برای فرد دشوار میکند. آرتریت روماتوئید همچنین میتواند غیر قابل پیش بینی باشد و غالباً فرد نمیداند که چه زمان علائم آن شدید و چه زمان خفیف میشود.
این عدم اطمینان میتواند منجر به بروز موارد زیر شود:
افسردگی، اضطراب و استرس
مشکلات شغلی
همچنین خطر ابتلا به شرایط و بیماریهای زیر نیز بیشتر خواهد بود:
سندرم تونل کارپال
این نوعی آسیب عصبی است که از فشرده سازی و تحریک عصب واقع در مچ دست ناشی میشود. علائم این بیماری شامل درد، بیحسی و سوزن سوزن شدن انگشتان، انگشت شست و بخشی از دست میباشد.
التهاب
التهاب ناشی از این بیماری میتواند بر ریهها، قلب، رگهای خونی، چشمها و سایر قسمتهای بدن تأثیر بگذارد.
پارگی تاندون
التهاب در تاندونها میتواند منجر به پارگی، به خصوص در پشت انگشتان دست شود.
میلوپاتی گردنی
دررفتگی مفاصل واقع در گردن یا ستون فقرات گردنی میتواند به نخاع فشار وارد کند. این امر میتواند باعث کاهش تحرک و درد در هنگام حرکت شود. با پیشرفت روماتیسم مفصلی، خطر میلوپاتی گردنی نیز افزایش مییابد.
بیماری واسکولیت
التهاب و آماس رگهای خونی باعث ضعیف شدن، ضخیم شدن دیواره، باریک شدن و اسکار شدن آنها میشود. این امر میتواند بر جریان خون در بافتها تأثیر بگذارد و عملکرد اندامها را تحت تأثیر قرار دهد.
آسیبپذیری نسبت به عفونت
احتمال ابتلا به سرماخوردگی، آنفولانزا، ذاتالریه و سایر بیماریها بیشتر خواهد بود، به خصوص اگر فرد برای مدیریت و کنترل بیماری آرتریت روماتوئید خود، از داروهای سرکوب کنندهی سیستم ایمنی استفاده کند. افراد مبتلا به آرتریت روماتوئید باید مراقب نوبت واکسنهای مناسبشان، مانند واکسن آنفلوانزا، باشند.
پیشگیری و تشخیص بیماری
تشخیص بیماری آرتریت روماتوئید ممکن است در مراحل اولیه دشوار باشد زیرا علائم ممکن است بسیار خفیف باشند و در اشعه ایکس یا آزمایش خون مشاهده نشوند. ارائه دهنده مراقبتهای بهداشتی تاریخچه پزشکی فرد را بررسی میکند و یک معاینه فیزیکی به او میدهد. آزمایشاتی نیز ممکن است انجام شوند که شامل موارد زیر است:
اشعه ایکس:
این آزمایش از مقدار کمی تابش برای ایجاد تصاویری از بافتهای داخلی، استخوانها و اندامها روی فیلم استفاده میکند.
آسپیراسیون مفصل:
برای این آزمایش، یک نمونه مایع کوچکی از مفصل متورم گرفته شده و برای جستجوی علائم عفونت یا نقرس انجام میشود.
نمونه برداری از ندول:
نمونههای ریز بافتی گرفته میشوند تا زیر میکروسکوپ مورد بررسی قرار گیرند. این به بررسی سرطان یا سایر سلولهای غیر طبیعی کمک میکند.
آزمایش خون:
این آزمایشات برای یافتن برخی از آنتی بادیها به نام فاکتور روماتوئید، نتی سیترولین آنتی بادی حلقوی و سایر علائم بیماری آرتریت روماتوئید انجام میشود.
سونوگرافی یا ام آر آی:
این آزمایشات تصویربرداری میتوانند به دنبال آسیب و التهاب استخوان باشند.
درمان بیماری آرتریت روماتوئید
هیچ درمانی برای بیماری آرتریت روماتوئید وجود ندارد. هدف از درمان اغلب محدود کردن درد و التهاب و کمک به اطمینان از عملکرد است. ممکن است یک یا چند نوع روش درمانی وجود داشته باشند. درمان ممکن است شامل موارد زیر باشد:
داروها:
برخی از داروها ممکن است برای تسکین درد استفاده شوند و برخی از آنها برای درمان التهاب استفاده خواهند شد. برخی دیگر میتوانند به بدتر شدن بیماری کمک کنند. داروها باید توسط روماتولوژیست مدیریت شوند. این پزشکی است که متخصص آرتروز و بیماریهای روماتولوژی است. برای بررسی تأثیر داروها بر سلولهای خونی، کبدی و کلیهها، ممکن است به آزمایش خون منظم نیاز داشته باشید.
آتل:
آتل ممکن است برای کمک به محافظت از مفاصل و تقویت مفاصل ضعیف استفاده شود.
فیزیوتراپی:
برای کمک به افزایش قدرت و حرکت مناطق آسیب دیده، ممکن است از فیزیوتراپی استفاده شود.
در بعضی موارد، جراحی ممکن است گزینهای عالی باشد، اگر که سایر روشهای درمانی موثر واقع نشوند. جراحی این عارضه را درمان نمیکند ولی به ناهنجاریهای ناشی از بیماری کمک میکند. بعد از جراحی، این بیماری هنوز هم میتواند مشکلاتی ایجاد کند. حتی ممکن است نیاز به جراحی بیشتری داشته باشید.
