تعریف بیماری
یبوست – Constipation یکی از شایع ترین عارضه های گوارشی است که افراد در هر سنی ممکن است گاه به گاه به آن دچار شوند و عارضه یبوست در کودکان و زنان باردار هم قابل مشاهده است. در واقع یبوست – Constipation حالتی است که در آن حرکات روده و اجابت مزاج از حد نرمال کمتر است و به عنوان یک مشکل عمومی شناخته میشود که قابل پیشگیری و درمان است.
انواع بیماری
اتونیک
انسدادی
اسپاستیک
علائم بیماری
شما ممکن است در صورت ابتلا به یبوست – Constipation علائم زیر را داشته باشید:
کاهش نیاز به دفع مدفوع
دشواری در دفع مدفوع (نیاز به فشار بیش از حد جهت خروج مدفوع)
مدفوع سفت یا کوچک
احساس عدم تخلیه کامل روده
کاهش اشتها
نفخ شکم
احساس وجود انسداد در راستروده و رودهها
بیحالی و کرختی
همچنین ممکن است احساس کنید که برای خالی کردن روده خود نیاز به کمکهایی مانند فشار دادن روی شکم یا استفاده از انگشت برای خارج کردن مدفوع دارید.
علت بیماری
یبوست – Constipation در اثر کند شده حرکات روده و در نتیجه کند شدن سرعت حرکت مواد در کولون رخ میدهد که به موجب آن عملکرد دفع با اختلال همراه خواهد شد.
از علل اصلی بروز این اختلال می توانیم به این موارد اشاره کنیم:
رژیم غذایی نامناسب ( مصرف غذا های فاقد فیبر )
برهم خوردن تعادل هورمون ها
اثر جانبی دارو های مصرفی ( اثر برخی مکمل ها مثل کلسیم و آهن یا دارو های ضدافسردگی )
آناتومی بدن
مصرف کم آب
کم کاری تیروئید
بیماری های دیابت، تومور ها و سرطان روده
سندروم روده تحریک پذیر ( IBS )
استرس بیش از اندازه
کم تحرکی
کمبود منیزیم
عادت های بد در اجابت مزاج ( عجله برای سریع بیرون آمدن و … )
خواب نامناسب
کهولت سن
بارداری
یکی از علت های اصلی ابتلا به یبوست – Constipation دو بیماری هموروئید یا بواسیر و شقاق مقعدی هستند. زیرا زمانی که افراد به این دو عارضه نشیمنگاهی مبتلا می شوند، به دلیل درد و سوزش از رفتن به دستشویی خودداری می کنند. در نتیجه مدفوع سفت شده و یبوست ایجاد می شود.
عوارض بیماری
از آنجا که یبوست موجب تجمع مواد دفعی در رودهها میگردد، ایجاد درد در ناحیه شکم و احساس خستگی و گاهی اوقات ایجاد حالتهای پرخاشگر در افراد، از عوارض یبوست است. یبوست شدید و طولانی مدت ممکن است موجب بیماریهای نشیمنگاهی و گوارشی مثل بیماری شقاق گردد؛ این عارضه ظاهراً یک زخم ساده و طولی در دیواره مقعد است که ممکن است موجب خونریزی و حالتهای دردناک گردد؛ اما اگر یبوست شما معالجه نگردد، باعث تشدید درد و خونریزی آن شده و نیاز به عمل جراحی خواهد داشت.
البته بسیاری از بیماران حالتهای دیگری از عوارض یبوست را متذکر میشوند؛ مثل ریزش مو، ایجاد جوش در پوست، خارش و التهابهای استرسی، بیحوصلگی و گاهی اوقات پرخاشگری.
تشخیص بیماری
آزمایشهایی که توسط پزشک انجام میشود به مدت و شدت یبوست بستگی دارد، زیرا اکثر افراد در یک زمان یبوست را تجربه میکنند. پزشک همچنین سن بیمار و وجود خون در مدفوع، تغییرات اخیر در عادات روده یا کاهش وزن را در نظر می گیرد.
درمان بیماری
هر چند یبوست مشکل خاصی نیست. اما در صورت عدم درمان میتواند مشکلات متعددی را برای شما ایجاد کند. از این رو برای درمان یا رفع یبوست خود میتواند راهکارهای زیر را امتحان کنید:
روزانه دو تا چهار لیوان آب اضافی بنوشید. مگر این که متخصص گوارش و کبد شما مصرف مایعات را به دلایل دیگری برای شما محدود کرده باشد.
مایعات گرم را به خصوص در صبح میل کنید.
میوه و سبزیجات را به رژیم غذایی خود اضافه کنید.
آلو و سبوس غلات بخورید.
بیشتر روزهای هفته را ورزش کنید. زیرا وقتی بدنتان را تکان می دهید، ماهیچه های روده هایتان نیز فعال میشوند.
تحت هیچ شرایطی احساس دفع مدفوع را نادیده نگیرید.
در صورت نیاز می توانید از ملینها نیز استفاده کنید. چندین نوع ملین وجود دارد که می توانید بسیاری از آن ها را بدون نسخه خریداری کنید. هر کدام از آنها به روش متفاوتی در کاهش یبوست تأثیر دارند. برای اطمینان بیشتر بهتر است با دکتر گوارش یا داروساز خود مشورت کنید تا متوجه شوید که کدام نوع از ملینها می تواند برای شما مفید باشد و چه مدت باید آن را مصرف کنید.
پیشگیری بیماری
در بسیاری از موارد به کمک چند راهکار ساده میتوانید از بروز یبوست پیشگیری کرده و یا آن را به سادگی رفع کنید.
یک رژیم غذایی متعادل با فیبر فراوان داشته باشید.
میوهها، سبزیجات، حبوبات، نان و غلات سبوس دار از بهترین منابع فیبر موجود هستند.
روزانه ۱ الی ۲ لیتر آب و مایعات دیگر بنوشید.
فیبر و آب با همکاری هم حرکات روده را منظم نگه می دارند.
از مصرف کافئین خودداری کنید.
کافئین می تواند آب بدن را کم کند. همین موضوع هم باعث ایجاد یبوست میشود.
مصرف شیر را محدود کنید.
محصولات لبنی به دلیل داشتن لاکتوز فراوان می توانند در برخی از افراد باعث ایجاد یبوست شوند.
به طور منظم ورزش کنید.
حداقل ۳۰ دقیقه در روز ورزش کنید و حرکات کششی انجام دهید تا به انبساط و انقباض رودههای خود کمک کنید.
هر زمان نیاز به دفع داشتید، به دستشویی بروید.
در بسیاری از مواقع مراجعه دیر هنگام به دستشویی عامل اصلی ایجاد یبوست است.
