تعریف بیماری
سرطان کولون، کولورکتال (Colorectal cancer) یا سرطان روده بزرگ با رشد غیرعادی تومورها در روده بزرگ ایجاد میشود. در بسیاری از نقاط دنیا این بیماری بسیار شایع است. مثلا در آمریکا سومین نوع رایج سرطان، سرطان کولون است. کولون یا همان روده بزرگ، قسمتی از بدن است که آب و نمک را از ضایعات جامد بدن استخراج میکند. سپس این ضایعات با عبور از رکتوم و مقعد از بدن خارج و دفع میشوند. یکی از شایعترین علل مرگ ناشی از سرطان، همین سرطان کولون است.
انواع بیماری
با وجودی که سرطان کولورکتال کاملاً مشخص به نظر میرسد، اما در حقیقت بیش از یک نوع سرطان کولورکتال وجود دارد. چنین تفاوتهایی به نوع سلولهایی که سرطانی شده و نیز به موقعیت این سلولها بستگی دارند.
شایعترین نوع سرطان کولون، آدنوکارسینومها (Adenocarcinoma)هستند. به گفته انجمن سرطان آمریکا، ۹۶% کیس های مبتلا به سرطان کولون را آدنوکارسینومها تشکیل میدهند. مگر در مواردی که پزشک معالج، نوع دیگری از سرطان کولون را تشخیص دهد، احتمالاً سرطان کولون شما از نوع آدنوکارسینوم است. آدنوکارسینوم در سلولهای مخاطی کولون یا رکتوم شکل می گیرد. سرطان های کولورکتال به ندرت ممکن است در اثر دیگر انواع تومور مانند موارد زیر به وجود بیایند:
لنفوم، که در ابتدا ممکن است در گرههای لنفاوی یا در کولون تشکیل شود.
کارسینوئیدها (Carcinoids)، که در سلولهای روده تولیدکننده هورمون شروع میشوند.
سارکومها (Sarcomas) که در بافتهای نرم مانند عضلات کولون ایجاد میشوند.
تومورهای استرومال (Stromal tumors) دستگاه گوارش، که ممکن است در ابتدا خوش خیم بوده و سپس سرطانی شوند (این تومورها معمولاً در دستگاه گوارش تشکیل میشوند، اما به ندرت ممکن است در کولون نیز دیده شوند)
علائم بیماری
در مراحل ابتدایی سرطان روده بزرگ – Colorectal cancer معمولا نشانه و علامتی وجود ندارد. با پیشرفت بیماری، نشانههای سرطان روده بیشتر میشوند، نشانههایی مثل اسهال یا یبوست، ایجاد تغییرات در بافت مدفوع، مدفوع شل، وجود خون در مدفوع یا خونریزی مقعدی، درد در ناحیه شکم، انقباض شکم، نفخ شکم یا گازدارشدن رودهها، درد هنگام اجابت مزاج، نیاز مدام به دفع، خستگی و ضعف، کاهش وزن بدون علت مشخص، سندروم روده تحریک پذیر (IBS)، کمخونی ناشی از کمبود آهن.
علت بیماری
محققان همچنان در حال مطالعه علت سرطان روده هستند. ریسک فاکتورهای این بیماری به تنهایی یا در تعامل با دیگر ریسک فاکتورها عمل کرده و خطر ابتلا به سرطان کولون را افزایش میدهند.
تشخیص بیماری
پزشک برای تشخیصی درست بیماری، علاوه بر معاینه و پرسیدن از سوابق پزشکی فرد، آزمایشهایی را توصیه میکند. تشخیص نهایی معمولا بعد از کولونوسکوپی یا تست اشعه ایکس باریوم انما (barium enema x-ray) صورت میگیرد. انما تزریق مادهای به درون رکتوم از راه لولهای کوچک است. مایع حاوی ماده متالیک (باریم) است که مانند پوششی روی دیواره داخلی کولون را میپوشاند. در حالت طبیعی تصاویر اشعه ایکس از بافت نرم کیفیت پایینی دارد، اما پوشش باریوم باعث میشود تصاویر سیاه و سفید نسبتا شفافی از کولون به دست آید.
درمان بیماری
درمان سرطان کولون به سطح و نوع بیماری، سن بیمار، وضعیت سلامت عمومی و سایر ویژگیهای بیمار مرتبط است. تنها یک نوع درمان برای سرطان وجود ندارد، اما شایعترین روشها شامل شیمیدرمانی، پرتودرمانی و جراحی میشود. هدف از درمان از بین بردن علائم دردناک و رفع سرطان است.
پیشگیری بیماری
اقدامات پیشگیرانه از سرطان کولون یا روده بزرگ شامل موارد زیر است:
تعادل وزن بدن
ورزش کردن
مصرف میوه، سبزیجات و غلات برای تامین فیبر بدن
کاهش مصرف چربی اشباع و مصرف گوشت قرمز
همچنین به افراد توصیه می شود که مصرف الکل را محدود کرده و سیگار را ترک کنند.
