گروه دارویی
پیشینه دارو
متفورمین – Metformin از طریق کاهش گلوکونئوژنز و افزایش مصرف محیطی گلوکز اثر میکند و از آنجا که تنها در حضور انسولین آندوژن مؤثر است، این دارو تنها برای افرادی است که بخشی از سلول های پانکراس آن ها سالم باشد. تصور میشود که متفورمین تعداد و یا قدرت اتصال انسولین به گیرنده های غشای سلول، به ویژه گیرنده های محیطی را افزایش میدهد.
موارد مصرف
متفورمین به عنوان کاهنده قند خون در درمان دیابت نوع دو (دیابت غیروابسته به انسولین) به کار میرود. متفورمین در اختلال متابولیسم کربوهیدرات و درمان سندرم تخمدان پلی کیستیک نیز تجویز میشود. افرادی که دیابت نوع دوم دارند، سطح قند خونشان بالاتر از حد نرمال است. متفورمین دیابت را درمان نمیکند، بلکه کمک میکند تا سطح قند خون در رِنج نرمال بماند.
عوارض دارو
اسهال، نفخ، تهوع و استفراغ، عفونت، درد قفسه سینه، گرگرفتگی، تپش قلب، افزایش تعریق، کمبود ویتامین ب12، افت قندخون، باد کردن شکم، درد شکمی، مدفوع غیرطبیعی، سوء هاضمه، سوزش سر دل، لرز، سرگیجه، سردرد، طعم فلزی دهان، سستی، درد عضلانی، تنگی نفس، علائم شبه آنفلونزا، رینیت، عفونت مجاری تنفسی فوقانی از عوارض جانبی این دارو می باشد.
هشدار دارویی
-در مصرف داروی متفورمین ، عارضه اسیدوز لاکتیک نادر ولی جدی می باشد. اسیدوز لاکتیک به علت تجمع متفورمین بوجود می آید.
درمان را به طور موقت قطع کنید. خطر تجمع و اسیدوز لاکتیک با افزایش میزان اختلال در عملکرد کلیه افزایش می یابد.
-افراد با اختلال عملکرد کلیه با سطح سرمی کراتینین بالاتر از محدوده نرمال ، به دلیل احتمال بالای تجمع متفورمین و بروز اسیدوز لاکتیک ، نباید متفورمین مصرف کنند.
-در افراد مسن ، باید مقدار مناسب برای مصرف به دقت اندازه گیری و تعیین گردد . بدلیل اینکه افزایش سن با کاهش عملکرد کلیه ارتباط نزدیکی دارد.
-قبل از شروع درمان با متفورمین و حداقل سالی یکبار حین درمان ، عملکرد کلیه ارزیابی گردد.
-غلظت ویتامین B12: استفاده طولانی مدت از متفورمین با کمبود ویتامین B12 همراه است. در صورت درمان طولانی مدت، غلظت سرمی ویتامین B12 را کنترل کنید. نظارت بر غلظت سرمی B12 باید در تمام بیمارانی که متفورمین دریافت می کنند و به ویژه بیماران با نوروپاتی محیطی یا کم خونی (ADA ۲۰۲۰) در نظر گرفته شود.
-در صورت انجام بای پس یا جراحی های چاقی باید از فرم قرص یا محلول IR (فرم با ترشح سریع) استفاده شود. فرم های ER یا آهسته رهش پس از جراحی اثر کمتری دارند.
-نارسایی قلبی: متفورمین ممکن است در بیمارانی با نارسایی پایدار قلب (HF) استفاده شود. از استفاده در بیماران ناپایدار یا بستری در بیمارستان با نارسایی قلبی خودداری کنید (ADA ۲۰۲۰). خطر اسیدوز لاکتیک ممکن است به دنبال هایپوپرفیوژن افزایش یابد.
-اختلال کبدی: تولید کننده توصیه می کند به طور کلی از مصرف در بیماران مبتلا به نقص کبدی به دلیل احتمال اسیدوز لاکتیک خودداری کنید. با این حال در این بیماران باید منفعت در برابر ضرر سنجیده شود.
تداخلات دارویی
قرص های خوراکی متفورمین می تواند با دارو های دیگر تداخل ایجاد کند که منجر به کاهش اثر دارو یا تشدید عوارض جانبی آن میشود.
در صورت مصرف هرگونه دارو، مکمل، ویتامین یا داروی گیاهی حتما پزشک و داروساز خود را در جریان قرار دهید.
برخی از دارو ها که امکان تداخل دارویی با متفورمین دارند: (توجه نمایید که این ها همه ی داروهایی که احتمال تداخل با متفورمین دارند نیست. فقط نمونه هایی از دارو های مختلف جهت اطلاع می باشد.)
-دارو های دیابت
انسولین و دارو هایی که موجب آزادسازی انسولین می شوند مثل گلی بن کلامید
-دارو های فشار خون
دیوریک ها یا ادرارآور ها که برای کاهش فشار خون استفاده می شوند می توانند سطح قند خون شما را افزایش دهند و در اثر بخشی متفورمین اختلال ایجاد نماید. مثل فوروزماید و هیدروکلروتیازید
-داروی نفدیپین می تواند سطح متفورمین در بدن را افزایش داده و ریسک عوارض جانبی متفورمین را بالا ببرد.
-دارو های کلسترول و چربی خون
نیکوتیک اسید (نیاسین) می تواند اثربخشی متفورمین را کاهش دهد.
دارو های گلوکوم یا آب سیاه
مصرف همرمان متفورمین با داروهایی که در درمان آب سیاه چشم تجویز می شوند می تواند احتمال اسیدوز لاکتیکی -که از عوارض جانبی متفورمین می باشد- را افزایش دهد. داروهایی مثل: استازولامید، برینزولامید، دورزولامید و متازولامید
-داروی اعصاب و تشنج
توپیمارات که در تشنج و دردهای عصبی مورد استفاده است نباید با متفورمین مصرف شود چون احتمال اسیدوز لاکتیکی را افزایش میدهد.
فنیتوئین که در درمان تشنج کاربرد دارد، اثرات متفورمین را کاهش می دهد.
-دارو های معده درد
سایمتیدین که برای سوزش سردل و سایر مشکلات معده استفاده میشود میتواند احتمال اسیدور لاکتیکی را بالا ببرد و پزشک شما ممکن است داروی دیگری غیر از سایمتیدین برایتان تجویز کند.
-دارو های آنتی سایکوتیک یا روانپریشی
فنوتیازین ها دسته ای از دارو ها هستند که در اختلالات مربوط به روان استفاده می شوند و مصرف همزمان آن با متفورمین می تواند اثرات داروی متفورمین را کم کند. از جمله این داروها: کلروپرومازین، فلوفنازین و پروکلروپرازین می توان اشاره کرد.
-دارو های هورمونی
کورتیکواستروئیرهای استنشاقی یا خوراکی مثل: پردنیزولون، بودزوناید، فلوتیکازون و بتامتازون اثرات متفورمین را کم می کنند.
اشکال دارویی
SR Tab : 1000 mg Tab : 500 mg
