تعریف بیماری
ساختار دستگاه ادراری به گونهای ست که معمولاً از ورود باکتریهای مهاجم جلوگیری میکند، اما بعضی وقتها باکتریها از دیوار دفاعی میگذرند و از طریق مجرای ادراری وارد میشوند و پس از آن به سمت مثانه حرکت میکنند. در این میان، عواملی هم وجود دارند که ورود باکتریها را آسانتر میکنند. به عنوان مثال استفاده از وسایل پیشگیری از بارداری توسط بانوان، احتمال بیماری عفونت ادراری Urinary tract infection را بالا میبرند.
سنگ کلیه، پروستات بزرگشده، اختلالات و غیرعادی بودن دستگاه ادراری و همچنین ضعف در سیستم ایمنی بدن از دیگر عواملی هستند که خطر ابتلا به عفونت ادراری را افزایش میدهند.
علائم بیماری
تکرر ادرار از نشانههای متداول عفونت ادراری Urinary tract infection است اما گاهی این بیماری بدون این که نشانهای داشته باشد افراد را گرفتار میکند، در نتیجه آزمایش دورهای ادرار راه موثری برای تشخیص این بیماری است. از دیگر علائم عفونت ادراری میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
سوزش هنگام ادرار کردن
درد لگن در خانمها
درد مقعد در آقایان
کم حجم شدن ادرار
بد بو شدن ادرار
تغییر رنگ ادرار ( صورتی یا قهوهای شدن آن)
دیدن لکههای خون در ادرار
با دیدن این علائم باید هر چه سریعتر به پزشک مراجعه کنیم.
علت بیماری
ساختار دستگاه ادراری به گونهای ست که معمولاً از ورود باکتریهای مهاجم جلوگیری میکند، اما بعضی وقتها باکتریها از دیوار دفاعی میگذرند و از طریق مجرای ادراری وارد میشوند و پس از آن به سمت مثانه حرکت میکنند. در این میان، عواملی هم وجود دارند که ورود باکتریها را آسانتر میکنند. به عنوان مثال استفاده از وسایل پیشگیری از بارداری توسط بانوان، احتمال بیماری عفونت ادراری را بالا میبرند.
سنگ کلیه، پروستات بزرگشده، اختلالات و غیرعادی بودن دستگاه ادراری و همچنین ضعف در سیستم ایمنی بدن از دیگر عواملی هستند که خطر ابتلا به عفونت ادراری را افزایش میدهند.
عوارض بیماری
اگر عفونت ادراری را درست و به موقع درمان کنیم برایمان خطر جدی نخواهد داشت اما در صورتی که این بیماری درمان نشود میتواند به عفونتی عود کننده تبدیل شود و هر چند وقت یکبار دوباره به سراغمان بیاید. زنانی که زیاد به این بیماری دچار میشوند باید برای مدتی تحت نظر پزشک باشند و دوره درمان عفونت ادراری خود را کامل کنند . درمان نشدن این بیماری در کودکان خطرناکتر است و به کلیههایشان به شدت آسیب میزند.
پیشگیری و تشخیص بیماری
پیشگیری از عفونت ادراری:
شما میتوانید برای کاهش خطر ابتلا به عفونت ادراری اقدامات زیر را انجام دهید:
نوشیدن زیاد مایعات به خصوص آب: نوشیدن آب به رقیق شدن ادرار کمک میکند و اطمینان میدهد که دفعات ادرار بیشتری خواهید داشت. این امر باعث میشود که باکتریها قبل از شروع عفونت از دستگاه ادراری شما خارج شوند.
پاک کردن از جلو به عقب: انجام این کار پس از ادرار و پس از اجابت مزاج به جلوگیری از گسترش باکتریهای ناحیه مقعد به واژن و مجرای ادرار کمک میکند.
خالی کردن مثانه بلافاصله پس از مقاربت
خودداری از استفاده از محصولات بالقوه تحریک کننده زنانه: استفاده از اسپریهای دئودورانت یا سایر محصولات زنانه مانند پودر در ناحیه تناسلی میتواند مجرای ادرار را تحریک کند.
تغییر روش کنترل بارداری: دیافراگمها یا کاندومهای بدون روغن یا اسپرم کش، همگی میتوانند به رشد باکتری کمک کنند.
تشخیص عفونت ادراری:
آزمایشها و روشهای مورد استفاده برای تشخیص عفونتهای دستگاه ادراری عبارتند از:
آنالیز نمونه ادرار: ممکن است پزشک برای بررسی گلبولهای سفید، گلبولهای قرمز یا باکتریها، بررسی آزمایشگاهی نمونه ادرار را تجویز کند.
کشت باکتریهای دستگاه ادراری در آزمایشگاه: تجزیه و تحلیل آزمایشگاهی ادرار گاهی اوقات با کشت ادرار دنبال میشود. این آزمایش به پزشک میگوید که چه باکتریهایی باعث عفونت شدهاند و کدام داروها موثرتر خواهند بود.
عکس برداری از دستگاه ادراری: اگر دچار عفونتهای مکرر میشوید که پزشک فکر میکند ممکن است ناشی از یک ناهنجاری در دستگاه ادراری شما باشد، ممکن است پزشک یک سونوگرافی، توموگرافی کامپیوتری (CT) اسکن یا تصویربرداری تشدید مغناطیسی (MRI) تجویز کند. همچنین ممکن است از رنگ کنتراست برای برجسته کردن ساختارهای دستگاه ادراری استفاده شود.
استفاده از یک اسکوپ برای دیدن داخل مثانه: اگر عفونت ادراری مکرر دارید، پزشک ممکن است سیستوسکوپی را با استفاده از یک لوله بلند و نازک با عدسی (سیستوسکوپ) برای دیدن داخل مجرای ادرار و مثانه انجام دهد. سیستوسکوپ به مجرای ادرار وارد میشود و به مثانه منتقل میشود.
درمان عفونت ادراری:
آنتی بیوتیکها معمولا خط اول درمان عفونتهای دستگاه ادراری هستند. اینکه کدام داروها و برای چه مدت تجویز میشوند به وضعیت سلامتی و نوع باکتری موجود در ادرار شما بستگی دارد.
عفونت ساده:
داروهایی که معمولا برای UTIهای ساده تجویز میشوند، عبارتند از:
تری متوپریم/سولفامتوکسازول
فسفومایسین
نیتروفورانتوئین
سفالکسین
سفتریاکسون
گروهی از داروهای آنتی بیوتیکی که به نام فلوروکینولونها شناخته میشوند (مانند سیپروفلوکساسین، لووفلوکساسین)، معمولاً برای عفونتهای ادراری ساده تجویز نمیشوند، زیرا خطرات این داروها عموماً از مزایای درمان عفونتهای ادراری بدون عارضه بیشتر است. در برخی موارد، مانند عفونت مجاری ادراری پیچیده یا عفونت کلیه، اگر گزینههای درمانی دیگری وجود نداشته باشد، پزشک ممکن است یک داروی فلوروکینولون تجویز کند.
اغلب، علائم عفونت ادراری ظرف چند روز پس از شروع درمان برطرف میشود. اما ممکن است لازم باشد آنتی بیوتیک را برای یک هفته یا بیشتر ادامه دهید. کل دوره آنتی بیوتیک را طبق دستور مصرف کنید.
پزشک همچنین ممکن است یک داروی ضد درد (مسکن) تجویز کند که مثانه و مجرای ادرار را بیحس میکند تا سوزش هنگام ادرار را کاهش دهد. اما درد معمولاً بلافاصله پس از شروع آنتیبیوتیک تسکین مییابد.
عفونتهای مکرر:
اگر به طور مکرر عفونت ادراری دارید، پزشک ممکن است تجویزهای درمانی خاصی را انجام دهد، مانند:
- آنتی بیوتیک با دوز کم، در ابتدا برای شش ماه اما گاهی اوقات طولانیتر.
- خود تشخیصی و درمان، اگر با پزشک خود در تماس باشید.
- اگر عفونت مربوط به فعالیت جنسی باشد، یک دوز واحد آنتی بیوتیک بعد از مقاربت جنسی.
- استروژن درمانی واژن در صورت یائسه بودن.
عفونت شدید:
برای یک عفونت ادراری شدید، ممکن است نیاز به درمان با آنتی بیوتیکهای داخل وریدی در بیمارستان داشته باشید.
