تعریف بیماری
صرع epilepsy گروهی از اختلالات مرتبط در سیستم های الکتریکی مغز است که مشخصهی آنها تمایل به ایجاد حملات مکرر است. حملات صرع باعث تغییر در حرکت، رفتار، احساس یا آگاهی از جمله از دست دادن هوشیاری یا تشنج میشوند. بیماری صرع در اکثر افراد از چند ثانیه تا چند دقیقه طول میکشد. حملات صرع ممکن است در کودکان و بزرگسالان رخ دهند.
علائم بیماری
اکثر افراد صرع را با تشنجها برابر میدانند، اما حملات صرعی میتوانند علائم مختلفی را ایجاد کنند؛ دو گروه بزرگ از حملات منطقهای و تعمیمیافته نامیده میشوند. علائم ممکن است از تشنجهای کل بدن گرفته تا فقط خیره شدن به فضا تا گرفتگی عضلانی که به سختی قابل مشاهده است، متغیر باشند.
علت بیماری
بر اساس گزارش بنیاد صرع، علت خاصی برای صرع در حدود نیمی از بیماران مبتلا به صرع ناشناخته است. با این حال، تعدادی از امراض وجود دارند که میتوانند منجر به صرع شوند.
نقائص هنگام تولد
نرسیدن اکسیژن به مغز
سکتههای مغزی
صدمات شدید به سر
عفونت های مغزی
غییر بافت مغز (به عنوان مثال، بیماری آلزایمر).
عوارض بیماری
اگرچه بیشتر افراد مبتلا به صرع یک طول عمر طبیعی دارند و به ندرت دچار صدمات ناشی از حملات میشوند، اما برخی از بیماران، به ویژه کسانی که دچار حملات تونیک -کلونیک هستند، ممکن است نیاز به اتخاذ اقدامات احتیاطی خاصی نظیر استفاده از کلاه ایمنی برای محافظت از سر هنگام افتادن یا اجتناب از شنا کردن یا دوش گرفتن بدون حضور فردی برای مداخله (جلوگیری از غرق شدن) در صورت بروز حمله داشته باشند.
سایر اقدامات احتیاطی در طول فعالیت هایی نظیر رانندگی، مراقبت از کودکان و مشارکت در ورزش باید به طور جدی مورد توجه قرار گیرند، زیرا فعالیت تشنجی ممکن است توانایی فرد را در عملکرد ایمن در طول فعالیت های معین به خطر اندازد.
بیمارانی که پاسخ مناسبی به داروها دارند، عوارض صرع بسیار کمتری دارند؛ با این حال، مشورت با پزشکتان در مورد فعالیت هایی که باید با داروهای مناسب انجام دهید، ایدهی خوبی است.
درمان بیماری
معمولا درمان با داروها شروع میشود، اگر دارودرمانی موثر نبود، درمانهای دیگری نظیر جراحی پیشنهاد میشوند:
دارودرمانی: اغلب افرادی که دچار صرع هستند با مصرف یک داروی ضد تشنج، دیگر تشنج را تجربه نمی کنند.اما عده ای دیگر ممکن است تعداد دفعات و شدت تشنج هایشان با مصرف ترکیبی از داروها کاهش پیدا کند.
ضمنا پزشک دارو را براساس بیماری، تعداد تشنج ها، سن بیمار و سایر فاکتورها انتخاب میکند. همچنین لازم است پزشک در مورد سایر داروهای مصرفی اطلاع داشته باشد، تا تداخلات دارویی را برای تجویز داروی مناسب درنظر بگیرد.
معمولا درمان به شکل تک دارویی با دوز نسبتا پایین شروع میشود و به تدریج افزایش مییابد تا تشنجها تحت کنترل درآیند. توجه داشته باشید که داروهای ضد تشنج ممکن است عوارضی داشته باشند
که در اینجا به توضیح عوارض داروهای ضد تشنج میپردازیم:
- خستگی
- خواب آلودگی
- افزایش وزن
- کاهش تراکم استخوان
- ضایعات پوستی
- از دست دادن هماهنگی
- مشکلات صحبت کردن
- مشکلات حافظه و فکر کردن
- یا در موارد نادری عوارضی شدید مانند افسردگی، تفکرات و رفتارهای خودکشی
- ضایعات پوستی شدید و التهاب در ارگانهای خاصی نظیر کبد
برای اینکه بهترین نتیجه از مصرف دارو برای درمان تشنجها کسب شود، لازم است داروها درست همانطور که تجویز شده اند مصرف شوند، پیش از تغییر دارو یا مصرف سایر داروهای تجویزی یا داروهای بدون نسخه یا داروهای گیاهی با دکتر مغز و اعصاب مشورت شود، به هیچ عنوان داروها بدون اطلاع پزشک قطع نشود.
درصورت شروع و یا تشدید احساسات افسردگی، تفکرات خودکشی یا تغییر در رفتار یا خلق، بلافاصله به پزشک اطلاع داده شود و لازم است سایر بیماریهای همراه مانند میگرن به پزشک اطلاع داده شود تا داروهایی مشترک برای هر دو تجویز شود.
در نظر داشته باشید حداقل نیمی از افرادی که دچار صرع هستند، با اولین درمان دیگر حملهی تشنج را تجربه نمی کنند. بسیاری از کودکانی که مبتلا به صرع هستند و دیگر علائم صرع را تجربه نمی کنند میتوانند در نهایت دارو را قطع کنند و بدون تجربه ی تشنج زندگی کنند.
بسیاری از بزرگسالان نیز میتوانند بعد از دو سال یا بیشتر که حملهی تشنج نداشتند دارو را قطع کنند. به علاوه در صورتی که درمان دارویی موثر نباشد ممکن است پزشک درمان جراحی یا سایر درمانها را پیشنهاد کند.
جراحی: درمورد صرعی که نسبت به درمان دارویی مقاوم است اگر در آزمایشات مشخص شود ناحیه مبدا صرع کوچک و مشخص است و همچنین با اعمال حیاتی مانند صحبت کردن، عملکرد حرکتی، دیدن یا شنیدن تداخل ندارد، پزشک جراحی را پیشنهاد میکند. اغلب افراد بعد از جراحی موفق نیز به مصرف دارو برای کنترل صرع نیاز دارند اما تعداد و مقادیر داروی مصرفی آنها کاهش مییابد.
در موارد کمی ممکن است جراحی عوارضی نظیر تغییر در توانایی فکر کردن و شناخت بیمار داشته باشد.
سایر درمان ها: درمانهای دیگری نیز ممکن است برای صرع مفید باشند:
تحریک عصب واگ: پزشک ابزار تحریک کنندهی عصب واگ را زیر پوست قفسهی سینه جاسازی میکند. این وسیله که به اعصاب واگ در گردن متصل است و با باتری کار میکند و از طریق ارسال امواج الکتریکی به عصب واگ تحریکات خود را به مغز منتقل میکند. مکانیسم عملکردی دقیق این دستگاه مشخص نیست اما ۲۰ تا ۴۰ درصد تشنجها را کاهش داده است.
اغلب افراد همچنان به مصرف داروهای خود نیاز دارند و برخی از آنها مقادیر کمتری را در کنار استفاده از دستگاه مصرف میکنند. ممکن است برخی از بیماران دچار عوارض این دستگاه یعنی درد در گلو، بم شدن صدا، تنگی نفس یا سرفه شوند.
رژیم غذایی کتوژنیک: برخی از کودکانی که دچار صرع بودند با رعایت دقیق رژیم غذایی که چربی بالا و کربوهیدرات کمی داشت، موفق به کاهش تعداد تشنجهای خود شدند.
در رژیم غذایی کتوژنیک، بدن به جای استفاده از کربوهیدرات به عنوان سوخت از چربیها استفاده میکند. در صورت تمایل برای استفاده از این رژیم غذایی با پزشک مشورت کنید زیرا مهم است که در مصرف این رژیم غذایی کودک دچار سوتغذیه نشود.
عوارض این روش میتواند کم آبی، یبوست، کاهش سرعت رشد به دلیل فقدان مواد غذایی لازم و تولید اوریک اسید در خون که میتواند باعث سنگ کلیه شود، باشد. این عوارض در صورتی که رژیم غذایی مناسب طراحی شده و تحت نظر متخصص باشد ناشایع هستند.
تحریک عمقی مغز: در تحریک عمقی مغز جراح الکترودهایی درون بخشهای مشخصی از مغز، معمولا تالاموس، قرار میدهد. الکترودها به یک ژنراتور که در قفسه سینه یا جمجمه قرار دارد متصل است و امواج الکتریکی را برای کاهش تشنجها ارسال میکند.
