طراحی و ساخت گلخانه تونلی و معمولی نیازمند اطلاعات تخصصی و مهندسی است. همچنین شخص سازنده با انواع تجهیزات لازم گلخانهای آشنایی کافی داشته تا به هنگام ساخت و ساز بر روی پروژه نظارت و از با کیفیت بودن آنها اطمینان داشته باشد. در این مطلب با ما همراه باشید تا با انواع تجهیزات برای راهاندازی گلخانه آشنا شوید.
آشنایی با انواع تجهیزات لازم برای راه اندازی گلخانه
برای راهاندازی یک گلخانه، میتوانید از تجهیزات زیر استفاده کنید:
۱. سازههای و اتصالات گلخانهای
سازههای فلزی اغلب از استیل یا فولاد گالوانیزه ساخته شده و دارای مقاومت بالا در برابر عوامل جوی هستند. سازه های فلزی شامل چارچوب اصلی، تیرهای نور پذیر و پایههای مهاری هستند که بر روی سطح زمین نصب میشوند.
سازههای پلاستیکی از موادی مانند پلیکربنات یا پلیاتیلن ساخته شده و خصوصیاتی همچون تراکم نور متوسط و مقاومت در برابر شرایط محیطی را دارند. سازهها عموماً برای تولید محصولات گلخانهای کاربرد داشته و شامل پوششهای پلاستیکی، ورقهای شفاف، و سیستمهای تهویه است.
۲. فن و تهویه در گلخانه
✓فنها (بادگیرها):
- فنهای خروجی: فنها جهت تخلیه هوا و تهویه گلخانه نصب میشوند. آنها هوای گرم و مرطوب را از داخل گلخانه به بیرون منتقل کرده، دما و رطوبت محیط را کنترل میکنند.
- فنهای ورودی: فنها برای جلب هوای تازه و خنک به داخل گلخانه کاربرد داشته و در بخشهای پایین گلخانه نصب میشوند تا هوا از زیر به بالا جابجا شود.
✓سیستم تهویه:
- کنترلهای هوایی: شامل سنسورهای دما و رطوبت بوده و توسط شرکت های سازنده گلخانه در ایران عرضه میشود. به کمک آنها میتوان کیفیت هوا را به طور دقیق تر کنترل کرد.
- سیستمهای خنککننده: سیستمها برای کاهش دما و حفظ رطوبت در گلخانه نصب شده و شامل سیستمهای اسپری آب یا سیستمهای خنککننده مکانیکی مانند کولرها است.
۳. سیستم گرمایشی
✓گرمکنندهها (بخاریها):
- بخاریهای گازی: این نوع بخاریها از انواع شایع سیستمهای گرمایشی در گلخانهها بوده و با گاز طبیعی یا گاز مایع (مثل پروپان) روشن و حرارت لازم برای گلخانه را تولید میکنند.
- بخاریهای برقی: منبع تغذیه بخاریهای برقی برق شهری است. یک گزینه پاک و کمصدا برای گلخانهها در نظر گرفته میشوند ولی هزینه انرژی بالایی دارد.
✓سیستمهای توزیع گرما:
- لولههای گرمایشی: لولهها معمولاً در زیر گلخانه در فضای زیرزمینی یا زیر کف گلخانه نصب میشوند. آب گرم یا حتی گاز گرم را از طریق آنها گذرانده و حرارت را در فضای گلخانه توزیع میکنند.
✓کنترلرهای حرارتی:
- دستگاهها شامل سنسورهای دما و ترموستات هستند که به کمک آنها میتوان میزان گرمایش را تنظیم کرد. این ابزارها از گیاهان در برابر سرما و یخزدگی محافظت کرده و دمای داخل گلخانه را کنترل میکنند.
✓سیستمهای حفاظت از زمستان:
- برخی گلخانهها از سیستمهای حفاظتی مانند پوششهای حرارتی (نایلون ضخیم یا پلیاتیلن) برای حفظ حرارت در شبهای سرد استفاده میکنند.
۴. سیستم آبیاری و پمپهای آب
یک باغدار قبل از احداث گلخانه باید با سیستمهای آبیاری و فرمهای آب آشنایی کافی داشته باشد. تجهیزات آبیاری و پمپها از جمله تجهیزات بسیار مهم در گلخانهها بوده و به طور مستمر نیاز به آب و مدیریت مناسب آن را دارند.
✓پمپها:
- پمپهای آب: پمپهای آب برای انتقال آب از چاه یا مخازن ذخیره به سیستم آبیاری و نیازهای دیگر گلخانه کاربرد دارند. پمپها شامل پمپهای زیرآبی، پمپهای سطحی یا پمپهای متحرک (مانند پمپهای کمپرسوری) هستند.
- پمپهای مخصوص آبیاری بارانی: این نوع پمپها برای ایجاد فشار لازم برای سیستمهای آبیاری بارانی نصب شده و آب به صورت باران از طریق فوارهها یا لولههای مخصوص به گیاهان تزریق میشود.
✓سیستم آبیاری:
- سیستمهای آبیاری نقطهای (در قطرهای): لولههای هستند که به نقاط خاص در نزدیکی ریشههای گیاهان آب میرسانند.
- سیستمهای آبیاری سطحی: آب را به طور یکنواخت بر روی سطح خاک گلخانه پخش کرده و برای گیاهانی نصب میشود که به طور عمودی رشد نمیکنند
✓کنترلرهای آبیاری:
- تایمرها، سنسورهای رطوبت خاک، و کنترلهای خودکار هستند و به طور دقیق میزان آب مورد نیاز گیاهان را تنظیم و کنترل میکنند. این ابزارها به بهرهوری بالاتر آب کمک کرده و از هدر رفت آب جلوگیری میکنند.
۵. سنسورها و کنترلر
برای مدیریت بهتر و کارآمد هوا و رطوبت در گلخانهها، نصب سنسورها و کنترلرها مهم و ضروری است. سنسورها به کشاورزان اجازه میدهند تا به طور دقیقتر میزان آب و سایر شرایط محیطی را کنترل کنند. شرکت گلخانه سازی سنسورهای رطوبت و گرما را برای کشاورزان معرفی میکنند که به صورت زیر است:
- سنسور رطوبت خاک، برای اندازهگیری میزان رطوبت در خاک به کار میروند. آنها معمولاً به صورت زیرکونیوم، کاپاسیتیو یا مقاومتی طراحی شده و به صورت مستقیم در خاک گلخانه یا در اطراف ریشههای گیاهان نصب میشوند.
- سنسور رطوبت هوا، برای اندازهگیری میزان رطوبت در هوا کاربرد دارد نظیر هیدروکلریدریک، کاپاسیتیو و میزان رطوبت نسبی را اندازه میگیرند.
- سنسور دما اندازهگیری دما در داخل گلخانه را انجام داده و از ترمیستورها، ترموکوپلها یا سنسورهای دیجیتالی تشکیل شده اند.
- اندازهگیری میزان نور در داخل گلخانه، توسط سنسورهای نوری انجام شده و معمولاً از کنترل فتوسل، فتودیودها یا پیزومترها ساخته میشوند.
- کنترلر CO2: برخی گلخانهها برای بهبود رشد گیاهان کنترلرهای CO2 را نصب میکنند تا میزان دی اکسید کربن موجود در هوا را کنترل کنند.
۶. سیستمهای نورپردازی در گلخانهها
سیستمهای نورپردازی در گلخانهها مهم بوده و برای رشد بهینه گیاهان باید توسط کارشناسان شرکت های گلخانه ساز نصب شوند. سیستمهای نورپردازی شامل انواع مختلفی از نوردهی و نورپردازی بوده و هدف اصلی آنها، ارائه نور به گیاهان جهت رشد بهینه است. در ادامه به برخی از تکنولوژیها و روشهای استفاده شده در سیستمهای نورپردازی گلخانه میپردازم:
- لامپهای فلورسنت میتوانند نور متوسط تا زیاد و کارایی خوب در مصرف انرژی را ارائه داده و برای پرورش گیاهان در مراحل اولیه و نگهداری گیاهان در فضاهای کوچک گلخانه نصب میشوند.
- لامپهای کمفشار سدیم (HPS) یکی از پرکاربردترین گزینهها برای رشد و گلدهی گیاهان در گلخانهها شناخته میشوند. آنها نور زرد و قرمز با طیف نوری تولید میکنند که برای رشد گیاهان مناسب است.
- لامپهای LED بک روش نوین و کارآمد برای نورپردازی گلخانه است. LEDها به دلیل کارایی بالا، مصرف انرژی کمتر، طول عمر طولانی و قابلیت کنترل بهتر طیف نوری (spectral control)، به عنوان گزینهای مناسب برای رشد گیاهان استفاده میشوند.
کلام آخر
در این مطلب به انواع تجهیزات لازم برای راه اندازی گلخانه اشاره شد. برای آشنایی بیشتر با انواع تجهیزات دیگر همچنین مراحل ساخت و هزینه ساخت گلخانه توصیه میکنیم به سایتهایی مراجعه کنید که تجربه طولانی در این زمینه داشته و کارشناسان آن آمادگی پاسخگویی به سوالات شما را داشته باشد.
